Bổ sung DHA có làm cho trẻ thông minh hơn?

Thứ ba - 25/07/2017 04:20
Bổ sung DHA có làm cho trẻ thông minh hơn?

Nếu đã từng trải qua quá trình nuôi dưỡng trẻ nhỏ bạn sẽ không hề xa lạ với khái niệm thực phẩm bổ sung DHA. Hoặc đơn giản hơn, hãy tự khảo sát một vòng thị trường thực phẩm cho phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh, bạn sẽ nhận thấy rằng hầu hết các sản phẩm bổ sung dinh dưỡng trước khi sinh hay thực phẩm chức năng đều đang quảng cáo về một axit béo omega-3 được gọi là DHA. Nhưng ít người trong chúng ta biết, sự thật là, mặc dù trải qua hàng thập kỷ nghiên cứu, các bằng chứng về DHA trong sữa bột giúp tăng cường trí não ở trẻ là chưa thực sự rõ ràng. Và việc các bà mẹ phải bổ sung thêm DHA trong thời kỳ mang thai chưa hẳn là chỉ định cần thiết.

DHA có tên đầy đủ là Docosa Hexaenoic Acid- một acid béo thuộc nhóm omega-3. Ngoài ra, thuộc nhóm này còn có các tiền tố DHA, đó là acid béo alpha-linolenic (ALA) và eicosapentaenoic acid (EPA). Bên cạnh đó, còn phải kể đến acid béo không no omega-6 (arachidonic acid-AA). DHA là một chất rất quan trọng nhưng cơ thể lại không tự tổng hợp được mà phải đưa vào từ nguồn thực phẩm. DHA cần thiết cho sự hoàn thiện hệ thần kinh, đặc biệt là phát triển hoàn thiện chức năng nhìn. Ở trẻ em, DHA có vai trò tăng cường trí thông minh. Ở người lớn, nó có tác dụng giảm triglyceride máu và cholesterol xấu, giúp dự phòng xơ vữa động mạnh, nhồi máu cơ tim.(1)

Một phân tích mới được công bố vào tháng 3/2017 của tổ chức Cochrane Collaboration(2) đã kết luận rằng hầu hết các nghiên cứu đều không chỉ ra được tác dụng có lợi của việc bổ sung DHA hay axit docosahexaenoic – chất dinh dưỡng chính được tìm thấy trong cá và dầu cá – trong sữa công thức với sự phát triển não bộ hay cải thiện thị lực ở trẻ sơ sinh. Đồng thời, cũng chưa tìm thấy nguy cơ gì trong việc bổ sung thêm chất dinh dưỡng này. Những phát hiện này hoàn toàn phù hợp với việc xem xét các tác động của chất bổ sung omega-3 trong thời gian thai kỳ và trẻ sơ sinh do Cơ quan Nghiên cứu và Chất lượng Y tế của Hoa Kỳ (AHRQ-Agency for Healthcare Research and Quality) công bố vào mùa thu năm ngoái (3) ,đã kết luận rằng: tìm được ít bằng chứng về lợi ích của chất dinh dưỡng này.

Tuy vậy, nhiều chuyên gia vẫn tin rằng, sẽ là có lợi nếu thêm DHA vào trong sữa bột công thức. Tiến sĩ Steven Abrams, giáo sư khoa nhi tại trường y khoa Dell, đại học Texas, Austin, cho biết: “Dù không thể chứng minh được lợi ích của nó, vì không dễ dàng để kết luận được kết quả của sự phát triển, nên đơn giản nhất là hãy cứ sử dụng nó như bình thường. Có lẽ sẽ tốt hơn khi tiếp tục giữ DHA trong công thức sữa bột, và điều đó chắc chắn an toàn”.

Vai trò của DHA trong thời kỳ mang thai và những năm đầu đời là không thể phủ nhận. DHA tích lũy trong não và võng mạc của mắt và đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển thần kinh và thị lực. Nhưng nguồn cung cấp DHA chính cho sự phát triển của trẻ đến là từ sữa mẹ. Sữa mẹ chứa DHA ở các nồng độ khác nhau, phụ thuộc vào lượng chất béo trong khẩu phần ăn của người mẹ, và một số chủng DHA cũng có thể được sản sinh ra trong cơ thể từ axit béo omega-3 tiền chất, song quá trình này có vẻ kém hiệu quả.

Các nghiên cứu từ những năm 1990 cho thấy, các trẻ em được nuôi lớn bằng sữa bột công thức có mức DHA thấp hơn các trẻ em được nuôi bằng sữa mẹ. Đây là nguyên nhân dẫn đến quyết định bổ sung DHA vào sữa để cải thiện sự phát triển của nhận thức và thần kinh thị giác. Năm 2002, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ đã cho phép bổ sung DHA vào sữa bột cho trẻ sơ sinh để cân bằng với lợi ích đến từ sữa mẹ.

Khi marketer thành công quá mức

“Và rồi thị trường đưa đẩy”, tiến sĩ Abrams nói, “Mọi người đua nhau chọn loại sữa bột được quảng cáo có chứa chất DHA này với hy vọng con mình thông minh hơn, và sẽ sớm thôi, các công ty sữa sẽ quyết định cho tất cả mọi thứ vào công thức sữa”.

Ngày nay, tất cả các nhãn hiệu sữa bột lớn được bán ở Hoa Kỳ đều có chứa DHA, thường ở dạng dầu tinh khiết có nguồn gốc từ tảo, một thành phần bổ sung làm tăng chi phí của sữa.

Tiến sĩ Karen Simmer, giáo sư về y học trẻ sơ sinh tại Đại học Tây Úc và là tác giả của “Tổng quan Cochrane”, phát biểu: “Nếu ai đó nói rằng sữa bột này làm cho con của bạn thông minh hơn hay có chỉ số IQ cao hơn thì đó không phải là lời tuyên bố đúng đắn”.

“Tổng quan Cochrane” kết hợp dữ liệu từ 15 thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên vào một phân tích meta, trên gần 1900 trẻ em, trong đó có nhiều trẻ được theo dõi từ khi mới sinh đến một vài năm đầu đời. Một vài nghiên cứu nhận thấy có những cải thiện nhỏ về thị lực hoặc nhận thức, nhưng nhiều trường hợp thì không, và khi kết quả được tổng hợp, không có xu hướng rõ ràng nào về lợi ích của DHA trong sữa bột công thức so với sữa mẹ.

Những nghiên cứu khác thì tập trung vào dầu cá hoặc DHA được bổ sung trong thời kỳ mang thai, khi omega-3 được truyền qua nhau thai tới bào thai đang phát triển. Các chất bổ sung dường như làm tăng thời gian mang thai khoảng hai ngày và kết quả là trẻ sơ sinh nặng hơn một chút, nhưng điều này không có nghĩa là tỷ lệ sinh non sẽ giảm đi.

Một vài nghiên cứu chỉ ra, khi bà mẹ bổ sung dầu cá hoặc omega-3 trong thời kỳ mang thai, con của họ ít có nguy cơ bị eczema, dị ứng thực phẩm hoặc hen suyễn ít nhất là trong một vài năm đầu đời, tuy nhiên, những nghiên cứu này cũng không nhất quán với nhau. Và như với sữa bột, các chất bổ sung DHA trước khi sinh dường như không làm cho trẻ thông minh hơn. Kết luận đó đã được khẳng định trong một thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên gần đây được công bố bởi JAMA, không tìm thấy tác dụng nào trong các chất bổ sung DHA trước khi sinh đối với IQ của trẻ khi lên 7.(4)

Sự nhầm lẫn này là phổ biến trong các nghiên cứu dinh dưỡng, theo Carol Haggans, một chuyên gia về chế độ ăn kiêng và là phát ngôn viên của Phòng Chế phẩm bổ sung quốc gia(Office of Dietary Supplement) thuộc Viện Y tế quốc gia Hoa Kỳ (NIH), đã đưa ra lời khuyên cho người tiêu dùng về omega-3 và các chất bổ sung khác. Trong trường hợp của DHA, bà nói, “Nó có một nền tảng lý thuyết tốt, và sau đó, các nhà nghiên cứu quan sát thấy rằng cá và các loại hải sản khác cũng có những lợi ích tương tự”. Tuy nhiên, khi các nhà nghiên cứu bổ sung DHA vào trong sữa bột và thử nghiệm nó trong các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên, những lợi ích tương tự không hề được quan sát thấy.

 

Một nguyên nhân khiến các kết quả trái ngược nhau đó là, mức DHA của mỗi người là khác nhau, phụ thuộc vào lượng cá họ ăn, và sự ảnh hưởng của biến đổi di truyền tới việc trao đổi chất của axit béo. Tiến sĩ Susan Carlson, giáo sư dinh dưỡng tại Trung tâm Y tế Đại học Kansas, cho biết: “Nếu như người mẹ không bị thiếu DHA, thì việc bổ sung DHA hay không chẳng còn là vấn đề nữa”.

Nhưng ở Hoa Kỳ, nhiều phụ nữ dường như không nhận đủ chất DHA. Phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ tiêu thụ trung bình 60 miligam DHA mỗi ngày, nhưng nhiều chuyên gia khuyên bạn nên bổ sung ít nhất 200 miligam DHA mỗi ngày trong thời kỳ mang thai và cho con bú.

Lượng DHA thu được bằng việc ăn từ 0,22 đến 0,28 kg cá mỗi tuần, được khuyến cáo cho phụ nữ mang thai và cho con bú trong Hướng dẫn chế độ ăn uống cho người Hoa Kỳ. Tập trung vào các loại cá có hàm lượng omega-3 cao và ít thủy ngân methyl như cá hồi, cá hương, cá trích và cá thơm.

Bà Haggans cho biết: “Sẽ tốt hơn nếu bổ sung DHA và omega-3 bằng cách cải thiện chế độ ăn theo những hướng dẫn về chế độ ăn và ưu tiên omega-3 có nguồn gốc từ thực phẩm, nhưng nếu không thể, hãy lựa chọn các sản phẩm thực phẩm chức năng bổ sung DHA và omega-3”, đặc biệt đối với những phụ nữ không ăn cá. Trong số những thực phẩm chức năng bổ sung dinh dưỡng trước khi sinh, DHA chỉ có những tác dụng phụ nhỏ, nhưng tốt nhất nên đề cập về quyết định này với các chuyên gia y tế.

Bởi vì, nhiều trường hợp ăn quá nhiều cá và sử dụng nhiều dầu cá, vô tình các chất ô nhiễm không tốt vẫn còn tồn dư có thể vượt quá giới hạn an toàn hàng ngày của Tổ chức y tế thế giới WHO. Trong cá hoặc dầu cá nếu không được xử lý tốt có thể tồn dư các chất ô nhiễm công nghiệp như PCBs hoặc thậm chí dioxin. Các chất ô nhiễm này có thể làm tăng các dấu hiệu viêm. Axit Arachidonic và các chất ô nhiễm khác có trong cá có thể gây ra những ảnh hưởng bất lợi đối với tâm trạng, có thể dẫn đến gia tăng chứng trầm cảm và ở liều cao thậm chí có thể dẫn đến nguy cơ tự sát. Các chất độc công nghiệp khác trong cá có thể bao gồm các chất ô nhiễm gây rối loạn nội tiết và các kim loại nặng như thuỷ ngân. Trong thời kỳ mang thai, lợi ích sức khoẻ từ DHA trong cá và dầu cá có thể chưa rõ ràng, nhưng chắc chắn nếu hàm lượng thủy ngân trong cá và dầu cá có thể gây hại tới sức khỏe của mẹ và bé. Và thực tế là nhiều sản phẩm bổ sung dầu cá của trẻ em đã bị phát hiện là còn tồn dư các chất ô nhiễm.(5)

Ở một góc nhìn khác, mặc dù các chuyên gia có thể không đồng ý về giá trị của các chế phẩm bổ sung DHA, họ vẫn phải đồng ý về giá trị của cá. Tiến sĩ Carlson cho biết: “Cá có rất nhiều chất dinh dưỡng khác nhau bên cạnh DHA, và đó là điều cực kỳ tốt. Cá chứa nhiều iot, selen cũng có nguồn gốc từ cá, và đây chính là chìa khóa dinh dưỡng cần thiết cho não bộ”. Ngoài omega-3, cá có nhiều chất đạm, vitamin và khoáng chất và rất ít chất béo no. Hàng trăm nghiên cứu cho thấy omega-3 có thể cung cấp một số lợi ích cho một loạt các bệnh: ung thư, hen suyễn, trầm cảm, bệnh tim mạch, ADHD, và các bệnh tự miễn dịch, chẳng hạn như viêm khớp dạng thấp.(6)

Chấm dứt những tranh luận, Tiến sĩ Simmer đưa ra lời khuyên: “Điều tốt nhất khi mang thai bạn có thể làm là có một chế độ ăn uống cân bằng, lành mạnh, và một phần của chế độ ăn uống lành mạnh, cân bằng là ăn cá 2 lần một tuần. Và sau đó, khi bạn cho trẻ ăn, hãy bổ sung thêm cá vào trong chế độ ăn uống của chúng”. Điều này giúp đảm bảo đầy đủ hàm lượng DHA cho sự phát triển của trẻ. Một khi chế độ ăn của trẻ có một chế độ ăn cân bằng, hoặc trẻ được nuôi bằng sữa mẹ có chế độ ăn đủ DHA thì việc bổ sung DHA không đem lại sự khác biệt. Tức là không giúp tăng trí thông minh, IQ hay thị giác cho trẻ. Việc bổ sung DHA là cần thiết khi chế độ ăn của trẻ không đủ các thực phẩm giàu DHA, hay khi trẻ không được nuôi đầy đủ bằng sữa mẹ và sau khi trao đổi với các chuyên gia dinh dưỡng hoặc bác sĩ của bạn.

*Cochrane Collaboration là một tổ chức độc lập, phi lợi nhuận, phi chính phủ bao gồm một nhóm hơn 37.000 tình nguyện viên ở hơn 130 quốc gia.

Tổ chức này nghiên cứu các thông tin y học một cách có hệ thống để tạo điều kiện cho các chuyên gia y tế, bệnh nhân, nhà hoạch định chính sách và những người khác tiếp xúc với y khoa theo các nguyên tắc của y học dựa trên bằng chứng.

Nguồn: nytimes.com

  1. http://suckhoedoisong.vn/dha-la-gi-n105946.html
  2. http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/14651858.CD000376.pub4/full
  1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK395921/
  2. http://jamanetwork.com/journals/jama/article-abstract/2612605
  3. https://nutritionfacts.org/topics/dha/
  4. http://www.webmd.com/diet/features/what-to-know-about-omega-3s-and-fish#1

Nguồn tin: namudinsider.com

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây